Academy / Asoslar / Kriptografiyaga Kirish

Kriptografiyaga Kirish

Asoslar Oson

Kriptografiya nima?

Kriptografiya — ma'lumotlarni shifrlash va himoya qilish fani. So'zi yunonchadan kelgan: kryptos (yashirin) + graphia (yozish).

🎯 Asosiy tushunchalar

  • Plaintext (ochiq matn) — shifrlashdan oldingi asl xabar
  • Ciphertext (shifrlangan matn) — shifrlangan xabar
  • Key (kalit) — shifrlash/deshifrlash uchun ishlatiladigan sir
  • Encrypt — ochiq matnni shifrlash
  • Decrypt — shifrlangan matnni ochish

Kriptografiya qanday ishlaydi?

1
Alice Bob ga xabar yubormoqchi: "Salom Bob!"
2
Alice xabarni shifrlaydi → "Xfpnt Cpc!"
3
Shifrlangan xabar internetdan o'tadi
4
Bob kalit yordamida deshifrlaydi → "Salom Bob!"

Kriptografiya turlari

🔐 Simmetrik

Shifrlash va deshifrlash uchun bir xil kalit

Misol: AES, DES, ChaCha20

🔑 Asimmetrik

Ochiq va maxfiy kalit juft

Misol: RSA, ECC, El Gamal

#️⃣ Hashing

Bir tomonlama funksiya

Misol: MD5, SHA256, bcrypt

CTF (Capture The Flag) nima?

CTF — kiberxavfsizlik musobaqasi. Ishtirokchilar turli kriptografiya, web, forensics va boshqa sohalardagi masalalarni yechib flag (bayroq) topishadi.

NULL{bu_flagning_namunasi}

Ushbu platformadagi barcha flaglar NULL{...} formatida.

Python bilan boshlash

# Kriptografiya uchun foydali Python kutubxonalari
import base64        # Base64 encoding
from Crypto.Cipher import AES  # pycryptodome
import hashlib       # MD5, SHA256
import binascii      # hex konvertatsiya

# Oddiy misol: hex dan matn
hex_data = "48656c6c6f"
text = bytes.fromhex(hex_data).decode()
print(text)  # Hello
Base64 Encoding →

💡 Bu mavzu bo'yicha amaliy mashq qilishni istaysizmi?

Asoslar challengelarini ko'rish →